Tarihte Bilinen En Eski Kült Merkezi: Göbeklitepe

Tarihte Bilinen En Eski Kült Merkezi: Göbeklitepe

Henüz bir bölümü ortaya çıkarılan Göbeklitepe, 2018 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ ne girmiştir. 

Yaklaşık 12 bin yıl öncesine ışık tutan Göbeklitepe tarihte bilinen ilk ve en büyük tapınma (kült) merkezi olarak kabul edilmektedir. Göbeklitepe’ nin gün yüzüne çıkarılmasıyla birlikte; avcı-toplayıcılık, tarım ve hayvancılığa, yerleşik yaşama geçiş, tapınma şekli ve mimarisi, dönemin sanatsal yapıları hakkında döneme bir ışık tutuldu. 

Göbeklitepe’ de ortaya çıkarılan boyu yaklaşık 6 metre, ağırlığı ise 40 tona kadar çıkabilen T şeklinde 10-12 adet dikilitaş (Stel) yuvarlak bir form oluşturmaktadır. Bu formun ortasında da karşılıklı duran iki büyük dikilitaş mevcuttur. Kazılar sonucunda bu formlardan 6 tanesi ortaya çıkarılmıştır fakat çalışmalar göstermektedir ki 20 form daha mevcuttur. 

Dikilitaşların çoğunda insan, hayvan ya da soyut semboller kullanılmış. Bu sembollerin yanı sıra kabartmalı hayvan tasarımları da yapılmış.

Kazı çalışmalarıyla Göbeklitepe’ de dört tabaka ortaya çıkarılmıştır. En üstte bulunan ilk tabaka yüzey dolgusudur. Diğer üç tabaka ise;

II. A Tabaka: Dikilitaşlı Köşeli Yapılar (MÖ 8 bin – 9 bin); bu tabaka Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ B evresine dayanmaktadır. Dikilitaşlı ve dörtgen planlı yapılar ortaya çıkarılmıştır. Bu tabakanın tipik yapısı olarak kabul edilen “Aslanlı Yapı” da, dört dikilitaştan ikisi üzerinde kabartma olarak görülmektedir.

II. B Tabaka: Yuvarlak – Oval Yapılar; çanak Çömleksiz Neolitik Çağ A-B geçiş evresi olarak tarihlenen bu tabakanın yapıları yuvarlak veya oval planda inşa edilmiştir.

III. Tabaka:Dikilitaşlı Dairesel Yapılar (MÖ 9 bin – 10 bin); çanak Çömleksiz Neolitik Çağ A evresine tarihlenen en alttaki bu tabaka Göbekli Tepe’nin en önemli tabakası olarak değerlendirilmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir